Diagnoza: rak w firmie. Trzy obszary, o które firma musi zadbać, gdy pracownik choruje
Najważniejsze informacje:
Organizacyjne wsparcie w przypadku choroby nowotworowej: Firma musi zapewnić płynność pracy poprzez analizę obowiązków pracownika, ich rozdzielenie lub poszukiwanie zastępstwa. Kluczowe jest również transparentne informowanie zespołu o zmianach.
Wsparcie psychologiczne: Choroba współpracownika wywołuje emocje, dlatego warto zorganizować spotkania informacyjne oraz zapewnić dostęp do psychoonkologa, który pomoże w zarządzaniu emocjami zespołu i ułatwi rozmowy o chorobie.
Profilaktyka zdrowotna: Pracodawcy powinni organizować regularne akcje profilaktyczne, takie jak badania przesiewowe, aby wykryć choroby we wczesnym stadium. Tego typu działania zmniejszają ryzyko chorób w przyszłości i mogą poprawić zdrowie zespołu.
Choroba nowotworowa w zespole to zawsze trudny moment – zarówno dla osoby chorej, jak i dla współpracowników oraz całej organizacji. Wymaga empatii, uważności i dobrego zarządzania. To sytuacja, w której codzienność firmy ulega zmianie, a dział HR i menedżerowie muszą zadbać zarówno o człowieka, jak i o ciągłość pracy.
Według danych Narodowego Instytutu Onkologii, co roku na raka piersi choruje około 21 tysięcy kobiet, z czego blisko 7 tysięcy umiera. Wśród mężczyzn najczęściej diagnozowanym nowotworem jest rak prostaty – około 21 tys. przypadków rocznie, przy 5,5 tysiąca zgonów. Te liczby pokazują, że problem może dotknąć każdego zespołu. Dlatego tak ważne jest, by firma wiedziała, jak reagować. Kluczowe są trzy obszary: organizacyjny, psychologiczny i profilaktyczny.
Obszar organizacyjny – ciągłość pracy
Nowotwory to choroby, które wymagają długiego leczenia. Zwolnienia lekarskie trwają często kilka miesięcy, a czasami – w zależności od stadium choroby – nieobecność może okazać się trwała. Dla firmy oznacza to konieczność natychmiastowego uporządkowania procesów i zapewnienia płynności działań.
Pierwszym krokiem powinno być zapewnienie o wsparciu samego chorego – priorytetyzacja jego spraw w kadrach oraz zachowanie gotowości w razie, gdyby potrzebował czegoś ze strony pracodawcy. W międzyczasie należy dokładne przeanalizowanie zadań chorego pracownika i wskazanie tych, które są kluczowe dla organizacji. Następnie należy tymczasowo rozdzielić obowiązki w zespole lub rozpocząć proces poszukiwania zastępstwa. Jeśli chory pełnił funkcję menedżerską, sytuacja jest szczególnie wrażliwa – wymaga jasnej komunikacji, transparentnych decyzji i empatii wobec osób, które zostają w zespole.
Najważniejsze jest, aby pracownicy wiedzieli, że firma ma plan. Brak informacji i niepewność są źródłem stresu oraz niepotrzebnych plotek, dlatego HR i menedżerowie powinni zadbać o klarowne przekazanie zmian i harmonogramu działania.
Obszar psychologiczny – jak pomóc zespołowi zadbać o emocje
Choroba współpracownika zawsze wywołuje emocje: od smutku i lęku, po zaskoczenie, bezradność, a czasem nawet złość. Zespół traci osobę, z którą codziennie pracował, a w powietrzu pojawia się napięcie. Szczególnie trudne są sytuacje, gdy choruje ktoś, kto pełnił ważną rolę – był liderem lub filarem zespołu.
Warto w takiej chwili zorganizować spotkanie, podczas którego w spokojny i empatyczny sposób omówione zostaną zmiany i dalsze kroki. Kluczowe znaczenie ma również wsparcie psychologiczne. Dobrym rozwiązaniem jest zaproszenie do firmy psychoonkologa – specjalisty, który łączy wiedzę psychologiczną z doświadczeniem w pracy z osobami chorymi onkologicznie oraz ich bliskimi.
Psychoonkolog potrafi wytłumaczyć, jak wygląda proces diagnozy i leczenia, jakie emocje towarzyszą choremu i jego otoczeniu oraz jak o nich rozmawiać. Pomaga zespołowi zrozumieć, że reakcje emocjonalne są naturalne, a rozmowa o chorobie – jeśli prowadzona z wyczuciem – może przynieść ulgę i odbudować poczucie bezpieczeństwa. Takie spotkania można zorganizować jednorazowo lub w cyklu kilku sesji, zwłaszcza jeśli zespół przez dłuższy czas funkcjonuje w niepewności.
Dzięki temu firma nie tylko wspiera emocje pracowników, ale też wzmacnia kulturę organizacyjną opartą na zaufaniu i otwartej komunikacji.
Obszar profilaktyczny – jak zapobiec kolejnym diagnozom
Każda sytuacja choroby w zespole to trudna lekcja, z której organizacja może wyciągnąć mądre wnioski. Najważniejszym z nich jest potrzeba działania profilaktycznego. Dziś odpowiedzialny pracodawca powinien regularnie organizować akcje profilaktyki – antynowotworowej i nie tylko – obejmujące badania przesiewowe dla pracowników.
Najwygodniejszym rozwiązaniem dla pracowników jest przeprowadzenie badań w siedzibie firmy w określonym dniu, tak by każdy miał komfortowy i dyskretny dostęp do diagnostyki. Dzięki temu unikamy sytuacji nieustannego przekładania badań profilaktycznych na przyszłość ze względu na nadmiar obowiązków i brak czasu czy motywacji.
Po takiej akcji pracodawca dostaje zanonimizowany raport z informacją, u ilu pracowników wykazano niepokojące wyniki i jakie badania powinien powtarzać wraz z rekomendacjami co do częstotliwości i rodzaju kolejnych badań – bo profilaktyka nie powinna być jednorazową akcją. Co najważniejsze – pracodawca nie ma wglądu do wyników konkretnych osób, natomiast każdy pracownik dostaje własne wyniki wraz z sugestiami, jak zadbać o swoje zdrowie.
Warto, by w programie profilaktycznym znalazły się badania USG piersi u kobiet, badania w kierunku raka prostaty u mężczyzn (oznaczenie PSA, USG), badanie USG tarczycy, które jest ważnym uzupełnieniem testu TSH i pozwala wykryć zmiany niewidoczne w samych wynikach krwi. Takie działania pozwalają wykryć niepokojące zmiany na wczesnym etapie, kiedy leczenie jest krótsze, mniej obciążające i w wielu przypadkach – w pełni skuteczne.
Badania całego zespołu są bardzo istotne, bo im wcześniej wykryta choroba, tym krótsza nieobecność.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie kroki powinna podjąć firma w przypadku choroby nowotworowej pracownika?
Jakie emocje mogą pojawić się w zespole po diagnozie nowotworowej u współpracownika?
Dlaczego profilaktyka zdrowotna jest istotna dla organizacji?
Co obejmują badania profilaktyczne organizowane przez firmę?
L4 można wyprzedzić. Jak ograniczyć absencje pracowników w sezonie grypowym?
Najważniejsze informacje:
Absencje chorobowe w sezonie jesienno-zimowym: Wzrost absencji chorobowych w okresie jesienno-zimowym, zwłaszcza w miesiącach takich jak październik i grudzień, ma znaczący wpływ na organizację. Pracodawcy ponoszą koszty, a morale zespołu może spaść. Profilaktyka i diagnostyka w miejscu pracy mogą pomóc ograniczyć liczbę absencji.
Profilaktyka i diagnostyka na miejscu pracy: Coraz więcej firm decyduje się na organizowanie badań diagnostycznych na miejscu, takich jak szybkie badania krwi, które umożliwiają wczesne wykrycie problemów zdrowotnych. Mobilna medycyna w miejscu pracy, która wychwytuje objawy infekcji na wczesnym etapie, może pomóc zapobiec rozwojowi chorób i absencjom.
Znaczenie zdrowych nawyków żywieniowych: Regularne zdrowe nawyki żywieniowe w pracy mają kluczowe znaczenie dla budowania odporności zespołu. Pracodawcy mogą wspierać zdrowie pracowników poprzez odpowiednie przerwy na posiłki, dostępność zdrowych opcji żywieniowych oraz organizowanie konsultacji z dietetykami.
Jesień to nie tylko czas spadku temperatury i nastrojów, ale również lawinowego wzrostu zwolnień lekarskich. Dla pracodawców oznacza to nie tylko braki kadrowe, ale też zakłócenia w realizacji projektów, rosnące koszty operacyjne i spadek morale zespołu. Tymczasem wiele z tych absencji można ograniczyć – pod warunkiem, że zdrowie pracownika potraktujemy jako element strategii biznesowej, a nie koszt.
Dane ZUS za 2024 rok pokazują wyraźnie: liczba dni absencji chorobowej zaczyna rosnąć już we wrześniu (23,3 mln), ale to styczeń (26,6), październik (25,8 mln) i grudzień (24,2 mln) przyniósł w ubiegłym roku największe straty dla firm z powodu niedyspozycji pracowników. Koszty zwolnień lekarskich wyniosły ponad 31 mld zł. Aż 59 proc. pokrył Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a resztę – pracodawcy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jak pracodawca może zadbać o ciągłość pracy?
Pierwsza linia obrony przed absencją – profilaktyka i diagnostyka na miejscu
Jesienno-zimowy szczyt sezonu infekcyjnego to dla firm nie tylko test odporności pracowników, ale też sprawdzian dojrzałości organizacyjnej. Najbardziej tracą ci, którzy wcześniej nie zadbali o dostępność działań profilaktycznych.
Skuteczna organizacja profilaktyki w praktyce oznacza najczęściej organizację badań diagnostycznych na miejscu. Coraz więcej firm decyduje się na pobieranie krwi z wynikiem „od ręki”, dzięki czemu można szybko wykryć niepokojące zmiany – od stanów zapalnych, przez niedobory odpornościowe, po zaburzenia chorobowe, które jeszcze nie dają widocznych objawów. To rozwiązanie zwiększa szansę na wczesne wykrycie problemów.
– Dziś najbardziej efektywnym podejściem nie jest czekanie, aż pracownik sam zgłosi się do lekarza pod wpływem choroby, lecz wprowadzenie medycyny tam, gdzie pracownik jest: do biura, zakładu, organizacji. Dzięki szybkim konsultacjom, badaniom krwi z wynikiem na miejscu czy elementom edukacji zdrowotnej firma ma szansę zadziałać, zanim pojawi się konieczność wzięcia L4. W sezonie grypowym świetnie sprawdza się mobilna medycyna w miejscu pracy. To zespół lekarzy i pielęgniarek, którzy są w stanie wyłapać pierwsze objawy infekcji, zanim te się rozwiną i przełożą na pełnowymiarową chorobę i absencję – tłumaczy Katarzyna Czarnowska, dyrektor operacyjna w LongLife.
Potwierdzają to dane – badania przeprowadzone przez McKinsey Health Institute we współpracy ze Światowym Forum Ekonomicznym wskazują, że poprawa zdrowia i dobrostanu pracowników może wygenerować globalną wartość ekonomiczną sięgającą 11,7 biliona dolarów. Organizacje, które priorytetowo traktują zdrowie, często odnotowują znaczną poprawę produktywności, zmniejszenie absencji, niższe koszty opieki zdrowotnej oraz większe zaangażowanie i retencję pracowników.
Dlatego nie zwlekaj i zadbaj o zdrowie swojego zespołu. Wybierz pakiet badań profilaktycznych LongLife i stwórz środowisko pracy, w którym zdrowie jest realnym priorytetem.
Odporność zespołu (zaczyna się) na talerzu
Gdy w firmach rozpoczyna się jesienno-zimowa mobilizacja antygrypowa, większość działań koncentruje się na “tu i teraz”. Tymczasem prawdziwą odporność buduje się dużo wcześniej, na poziomie codziennych nawyków. A te kształtuje również środowisko pracy.
Jak wynika z raportu Better Workplace Żywieniowe nawyki pracujących Polaków 2025, choć 55 proc. pracowników uważa, że odżywia się zdrowo, ponad 3/4 ma niski wynik indeksu zdrowej diety (HDI-10). Połowa pracowników nie planuje posiłków do pracy wybierając “cokolwiek” w momencie głodu (54 proc.), a niemal co druga osoba (46 proc.) regularnie je zbyt obfite porcje. Powszechna jest monotonność diety (45 proc.), podjadanie słodyczy (21 proc.) i regularna konsumpcja fast foodów oraz dań instant (35 proc. spożywa je przynajmniej raz w tygodniu).
– Pracownik, który je w biegu, między spotkaniami czy przy ekranie, zamiast regenerować organizm, funduje sobie stres i rozregulowany metabolizm. To przekłada się następnie na osłabienie systemu odporności, przez co łatwiej o infekcje, od których już krótka droga do zwolnienia lekarskiego. Kroki, które może podjąć pracodawca, by wesprzeć odporność pracowników, to przede wszystkim zapewnienie odpowiednio długich przerw na posiłek, zadbanie o dostępność zdrowych opcji w miejscu pracy, ale także np. organizowanie konsultacji z dietetykiem, który podejdzie do zdrowia pracowników bardziej indywidualnie – radzi Magdalena Kartasińska-Kwaśnik, dietetyczka kliniczna, kierowniczka Działu Dietetycznego w Better Workplace, firmie oferującej benefity żywieniowe oraz wsparcie dietetyczne dla pracowników.
Źródła:
ZUS: Polacy coraz dłużej na zwolnieniu – wiadomości Medycyna i Zdrowie
Najczęściej zadawane pytania
Jakie działania może podjąć pracodawca, by zmniejszyć liczbę absencji chorobowych w sezonie jesienno-zimowym?
Dlaczego profilaktyka zdrowotna w firmie jest tak ważna?
Jakie są najczęstsze problemy związane z nawykami żywieniowymi pracowników?
W jaki sposób pracodawca może wspierać zdrowie żywieniowe pracowników?
Miliardowe straty za brak profilaktyki – to nie krótkie infekcje, a przewlekłe choroby paraliżują firmy
Najważniejsze informacje:
Wzrost kosztów absencji: Koszty absencji chorobowej w Polsce w 2024 r. wyniosły ponad 31 miliardów złotych, z czego znaczną część pokrywa Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ale pracodawcy również ponoszą koszty.
Długotrwałe zwolnienia: Zwolnienia trwające powyżej 30 dni odpowiadają za jedną trzecią dni absencji, a najczęstsze przyczyny to choroby układu mięśniowo-szkieletowego, zaburzenia psychiczne i leczenie po urazach.
Koszty pośrednie: Poza wypłatą wynagrodzeń, firmy ponoszą koszty związane z nadgodzinami, zatrudnianiem tymczasowych pracowników i opóźnieniami w projektach, co wpływa na wydajność.
Profilaktyka zdrowotna: Inwestowanie w profilaktykę zdrowotną, takie jak badania w miejscu pracy, pomaga zmniejszyć liczbę długotrwałych absencji i obniżyć koszty operacyjne.
Z roku na rok, wraz ze wzrostem wynagrodzeń i wyższą liczbą zwolnień, rosną koszty absencji chorobowej. W 2024 r. przekroczyły już 31 mld zł, a trend jest jednoznaczny. Firmy, które nie inwestują w profilaktykę zdrowotną, płacą podwójnie: raz za nieobecności, drugi raz za utraconą produktywność. Pomóc tu może tylko skuteczna prewencja.
Od stycznia do września 2025 r. w Polsce wystawiono ponad 20,4 mln zwolnień lekarskich, obejmujących łącznie 216,2 mln dni absencji – zarówno z tytułu choroby własnej, jak i opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny. To tak, jakby na dziewięć miesięcy z rynku pracy zniknęło ponad 850 tys. pełnoetatowych pracowników.
Z tytułu choroby własnej w tym roku do końca września lekarze wystawili 16,6 mln zwolnień a średnia długość zwolnienia wynosiła 10,83 dnia. Choć krótkie zwolnienia (1–5 dni) stanowią niemal połowę wszystkich przypadków (43,6%), generują mniej niż 10% łącznej liczby dni absencji.
Z kolei dłuższe zwolnienia – trwające ponad 5 dni – odpowiadają za ponad 90% wszystkich utraconych dni pracy. W praktyce oznacza to tysiące przerwanych projektów, opóźnionych wdrożeń, przestojów i nadgodzin. Zwolnienia długoterminowe – trwające powyżej 30 dni – generują największe koszty i odpowiadają za nawet jedną trzecią wszystkich dni absencji. Najczęściej są one związane z chorobami układu mięśniowo-szkieletowego, zaburzeniami psychicznymi lub długotrwałym leczeniem po urazach, czyli z schorzeniami, którym można skutecznie przeciwdziałać dzięki profilaktyce.
| Długość zwolnienia | Liczba zwolnień (mln) | Szacowana średnia długość (dni)* | Szacowana liczba dni absencji (mln)* |
| 1–5 dni | 7,2 | 3 | 21,6 |
| 6–10 dni | 3,6 | 8 | 28,8 |
| 11–20 dni | 2,8 | 15 | 42 |
| 21–30 dni | 2,1 | 25 | 52,5 |
| 31+ dni | 0,9 | 45 | 40,5 |
*Szacunki własne LongLife na podstawie średnich wartości z poszczególnych przedziałów dni, przybliżonych według danych ZUS z poprzednich lat
Koszty absencji to nie tylko wypłacone wynagrodzenia
Całkowite wydatki na absencję chorobową w Polsce w 2024 r. osiągnęły ponad 31 miliardów złotych – o 16 proc. więcej niż rok wcześniej. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych pokrył je w 59 proc., w pozostałym zakresie wydatki ponosili pracodawcy i FGŚP. Nie ma jeszcze danych za rok 2025.
Zgodnie z Kodeksem Pracy, pracodawca odpowiada za wypłatę wynagrodzenia za czas choroby przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym (lub 14 dni, jeśli pracownik ma ukończone 50 lat). To bezpośredni koszt, liczony w budżecie płacowym. Jednak nie jest to koniec kosztów, które firma ponosi w związku z nieobecnościami.
– Gdy pracownik choruje, jego obowiązki wciąż muszą zostać wykonane – firma może być więc zmuszona np. przydzielić nadgodziny innym pracownikom, zatrudnić kogoś tymczasowo czy przestawić zasoby lub przesunąć zadania, co generuje koszty logistyczne czy szkoleniowe. Te koszty pośrednie są często trudne do kwantyfikacji, ale są często znaczące dla organizacji – mówi Katarzyna Czarnowska, dyrektor operacyjna w LongLife, firmie specjalizującej się w profilaktyce zdrowotnej w miejscu pracy.
Jeśli choroba dotyka kluczowych pracowników, mogą wystąpić „wąskie gardła” – paraliż decyzyjny, opóźnienia w projektach, przestój maszyn itp. Zespoły działające w okrojonym składzie tracą na wydajności, a w wielu branżach skutkuje to dodatkowymi kosztami – od nadgodzin i błędów, po opóźnienia w dostawach, kary umowne czy reklamacje.
Jak obliczyć, ile na nieobecności pracownika traci pracodawca?
Cost of Absence (CoA) to koszt absencji — miara łącznych kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo z tytułu nieobecności pracowników (chorobowych, opiekuńczych i innych), zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich. W praktyce stanowi narzędzie pozwalające HR i menedżerom „przeliczyć” absencję na pieniądze, co ułatwia podejmowanie decyzji strategicznych.
Choć konkretne formuły mogą się różnić w zależności od organizacji, typowa struktura obliczenia obejmuje:
- Liczbę dni absencji (lub godzin) w danym okresie
- Koszt dnia nieobecności – stawka kosztowa (wypłata + narzuty + dodatkowe koszty)
- Koszty zastępcze / nadgodziny / straty wydajności — mnożnik lub dodatek procentowy
- Koszty operacyjne / zarządcze
Wzór na obliczenie kosztu absencji wygląda więc następująco:
CoA = (Dni Absencji × Koszt Dnia) + Koszty Zastępcze + Koszty Operacyjne
Czy pracodawca ma wpływ na statystyki absencji?
Aby skutecznie ograniczać koszty absencji, trzeba zrozumieć, co ją napędza i działać prewencyjnie. Choroby przewlekłe – takie jak cukrzyca, nadciśnienie czy schorzenia układu ruchu – często rozwijają się latami bez wyraźnych objawów. Kiedy w końcu dają o sobie znać, absencja trwa tygodnie, a czasem miesiące.
– Regularna profilaktyka zdrowotna w miejscu pracy pozwala wykryć ryzyka, zanim zamienią się w poważne i kosztowne absencje. Coraz więcej organizacji w Polsce włącza do portfolio benefitów nie tylko pakiety medyczne, ale też cykliczne badania przesiewowe i konsultacje specjalistyczne. Odbywają się one w miejscu pracy, dzięki czemu pracownicy chętnie z nich korzystają, a pracodawca ma pewność, że benefit rzeczywiście jest wykorzystywany – tłumaczy Piotr Leszczyński, Dyrektor Medyczny LongLife. – Systemowe podejście do absencji, oparte na danych i realnym wsparciu, daje firmie przewagę konkurencyjną. Zdrowy zespół to nie tylko mniej L4, ale też mniej rekrutacji, wyższa lojalność i konsekwentna realizacja celów – dodaje ekspert.
Poznaj programy profilaktyczne
Sama absencja szpitalna osób ubezpieczonych w ZUS, wzrosła w 2024 o 4,5 proc. w liczbie dni, zaś liczba zaświadczeń szpitalnych była wyższa o 9,8 proc. w stosunku do roku poprzedniego. Przeciętna długość niezdolności do pracy przypadająca na czas pobytu w szpitalu wyniosła z kolei 4,24 dnia (w 2023 r. 4,46 dnia), jednak po pobycie w szpitalu niezdolność do pracy często jest znacznie dłuższa. Dlatego tak kluczowe jest zlokalizowanie problemów zdrowotnych, zanim przekształcą się one w poważną chorobę. Choć wielu menedżerom może się wydawać, że profilaktyka zdrowotna jest prywatną sprawą pracowników, odpowiednio zaprojektowana strategia w miejscu pracy może nie tylko ratować zdrowie i życie, ale także działać na korzyść pracodawcy.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego wzrost absencji chorobowej jest problemem dla firm?
Jakie koszty ponosi firma w związku z nieobecnościami pracowników?
Co to jest Cost of Absence (CoA) i jak pomaga firmom?
Jak profilaktyka zdrowotna może pomóc firmom w zarządzaniu absencjami?
Co dają badania profilaktyczne pracowników? 5 korzyści dla pracodawcy
Najważniejsze informacje:
Redukcja kosztów: Programy profilaktyczne pozwalają na wczesne wykrycie problemów zdrowotnych, co zmniejsza ryzyko chorób przewlekłych, krótsze leczenie i oszczędności dla firmy.
Wzrost produktywności: Zdrowi pracownicy są bardziej zaangażowani, motywowani i efektywni. Poprawa dobrostanu pracowników zwiększa ich energię i zaangażowanie, co przekłada się na lepsze wyniki firmy.
Silniejszy employer branding: Oferowanie programów zdrowotnych, takich jak LongLife, buduje wizerunek odpowiedzialnego pracodawcy, przyciągając i zatrzymując najlepszych specjalistów.
Ograniczenie rotacji i wypalenia zawodowego: Inwestowanie w zdrowie psychiczne pracowników i profilaktykę pomaga zmniejszyć rotację, zapobiega wypaleniu i umożliwia lepsze zarządzanie stresem w zespole.
Budowanie kultury dobrostanu: Regularne badania profilaktyczne pomagają w identyfikacji i zarządzaniu ryzykiem zdrowotnym, co minimalizuje ryzyko biznesowe i buduje kulturę troski w organizacji.
Czy wiesz, że według najnowszych danych ZUS, w samym 2024 roku Polacy spędzili na zwolnieniach lekarskich łącznie ponad 290 milionów dni? To alarmująca liczba, która przekłada się na gigantyczne koszty dla firm, a także na realny spadek produktywności i morale w zespołach. Zobacz, co dają badania profilaktyczne i przekonaj się, że inwestycja w dobrostan zespołu naprawdę się opłaca!
Jaką rolę pełnią badania profilaktyczne?
Jako pracodawca z pewnością dbasz o wyniki finansowe i innowacyjność. Pytanie brzmi: czy równie strategicznie podchodzisz do największego kapitału Twojej firmy – ludzi? W LongLife specjalizujemy się w medycynie stylu życia, która idzie o krok dalej niż standardowa opieka. Nie tylko reagujemy na problemy, ale przede wszystkim uczymy, jak im zapobiegać. Sprawdź, jaką rolę pełnią badania profilaktyczne w praktyce i odkryj 5 korzyści dla Twojej organizacji.
1. Znacząca redukcja kosztów
Każdy dzień nieobecności pracownika to koszt, który musi ponieść pracodawca. Jeszcze większym, cichym zabójcą efektywności jest prezenteizm – sytuacja, w której pracownik jest fizycznie obecny w pracy, ale z powodu choroby czy złego samopoczucia jego wydajność drastycznie spada.
Jak to działa w praktyce? Programy profilaktyczne pozwalają na wczesne wykrycie potencjalnych problemów zdrowotnych, ograniczając ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych lub pierwszych sygnałów wypalenia zawodowego. W raporcie OECD „Health at a Glance: Europe 2024″ można znaleźć informację, że choroby przewlekłe, którym można w dużej mierze zapobiegać, generują ogromną część kosztów i strat dla gospodarki. Wczesna interwencja to krótsze leczenie, mniejsze ryzyko powikłań i oszczędności dla Twojej firmy.
2. Wzrost produktywności i zaangażowania
Zdrowy pracownik to zmotywowany i efektywny pracownik. Brzmi jak truizm? Wystarczy spojrzeć na dane! Według raportu „State of the Global Workplace: 2025 Report” Instytutu Gallupa, zaledwie 21% pracowników na świecie czuje się aktywnie zaangażowanych w swoją pracę. Jedną z głównych przyczyn tego stanu jest pogarszający się dobrostan.
Bardzo ważna jest świadomość tego, jak wprowadzać zmiany w diecie, myśleć o aktywności, zarządzaniu stresem i higienie snu. Efekt? Pracownicy mają więcej energii, lepiej radzą sobie z wyzwaniami i dołączają do grupy tych zaangażowanych, którzy napędzają rozwój firmy, zamiast generować koszty.
3. Silniejszy employer branding i przewaga na rynku pracy
Owocowe czwartki już nie wystarczą! Nowoczesny, kompleksowy program dbania o zdrowie to potężny argument w ręku rekrutera i sygnał dla obecnych pracowników: „Jesteście dla nas ważni”.
Na czym to polega? Oferując swojemu zespołowi dostęp do programów LongLife, budujesz wizerunek nowoczesnego i odpowiedzialnego pracodawcy. Firma inwestująca w well-being staje się pracodawcą z wyboru, przyciągając i zatrzymując najlepszych specjalistów na rynku.
4. Ograniczenie rotacji i walka z wypaleniem zawodowym
Utrata doświadczonego pracownika to utrata cennej wiedzy, relacji i stabilności zespołu. Jedną z głównych przyczyn odchodzenia z pracy jest wypalenie zawodowe. Niestety, dane dla Polski są alarmujące: najnowsze badania rynkowe pokazują, że aż 8 na 10 polskich pracowników ocenia swój dobrostan psychiczny jako niski [dane za: Dobrostan psychiczny pracowników w Polsce 2025].
Profilaktyka zdrowia psychicznego to fundament naszej działalności. Warsztaty i webinary dotyczące radzenia sobie ze stresem, budowania odporności psychicznej czy higieny cyfrowej dają pracownikom narzędzia do walki z codzienną presją. Dzięki temu rozwiązują problemy, zanim te przerodzą się w kryzys prowadzący do wypalenia i złożenia wypowiedzenia.
5. Budowanie kultury dobrostanu i zarządzanie ryzykiem
Nagła, poważna choroba ważnego managera może zdestabilizować pracę całego działu. Nieleczone nadciśnienie czy cukrzyca typu 2 to tykające bomby, które przez lata mogą nie dawać objawów.
Regularne badania profilaktyczne pozwalają zidentyfikować i zarządzać czynnikami ryzyka w zespole. Dzięki temu chronisz zdrowie swoich ludzi i minimalizujesz ryzyko biznesowe. Co więcej, pokazując, że zdrowie jest priorytetem, tworzysz w całej organizacji kulturę opartą na wzajemnej trosce, odpowiedzialności i dobrostanie.
Zdrowie Twojego zespołu to inwestycja w rozwój Twojej firmy
To już nie jest kwestia wyboru, ale strategicznej decyzji! Możesz czekać, aż problemy takie jak wypalenie zawodowe czy choroby przewlekłe zaczną generować straty w Twojej organizacji, albo… możesz działać proaktywnie, inwestując w fundament, na którym opiera się każdy sukces – w zdrowie swojego zespołu.
Nie odkładaj tej decyzji na później. Zbuduj z nami organizację, w której ludzie czują się zaopiekowani, pełni energii i gotowi na każde wyzwanie. Skontaktuj się z LongLife już dziś i dowiedz się, jak możemy Ci w tym pomóc.
Źródła:
https://longlife.pl/raport-mckinsey-wellbeing-to-juz-nie-wybor-to-obowiazek-pracodawcy/
https://300gospodarka.pl/news/dobrostan-psychiczny-pracownikow-2025
https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-europe-2024_b3704e14-en.html
https://www.gallup.com/workplace/349484/state-of-the-global-workplace.aspx
https://www.zus.pl/documents/10182/39590/Raport_Absencja+chorobowa+w+2024+roku.pdf
Najczęściej zadawane pytania
Jakie korzyści dla firmy płyną z inwestycji w badania profilaktyczne?
Jakie problemy zdrowotne mogą być wykryte dzięki profilaktyce?
Dlaczego warto inwestować w zdrowie psychiczne pracowników?
Jak programy zdrowotne wpływają na employer branding?
Zdrowie mężczyzny pod kontrolą
Najważniejsze informacje:
Nowotwory jąder i prostaty: Nowotwory jąder to najczęstszy nowotwór u młodych mężczyzn (15–40 lat), a rak prostaty to najczęściej diagnozowany nowotwór u mężczyzn po 50. roku życia. Wczesne wykrycie zwiększa szanse na skuteczne leczenie.
Rola samobadania i badań: Regularne samobadanie jąder i badania profilaktyczne, takie jak PSA i USG, pomagają w wykryciu zmian na wczesnym etapie i zwiększają szanse na wyleczenie.
Zaburzenia erekcji jako sygnał zdrowotny: Zaburzenia erekcji mogą wskazywać na problemy z układem krążenia, dlatego ważne jest, by mężczyźni w każdym wieku monitorowali swoje zdrowie seksualne i układ sercowo-naczyniowy.
Leczenie i profilaktyka: Leczenie nowotworów jąder, wczesne rozpoznanie i odpowiednia terapia (np. orchidektomia) pozwala mężczyznom na zachowanie pełnej męskości, a profilaktyka zdrowia intymnego i serca jest kluczowa.
Styl życia a zdrowie intymne: Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta, sen, rzucenie palenia i ograniczenie alkoholu mają kluczowe znaczenie dla zdrowia prostaty, jąder i układu sercowo-naczyniowego.
Wcześnie wykryte problemy intymne u mężczyzn pozwalają na zastosowanie mniej obciążającego leczenia oraz zwiększają szansę na jego skuteczność. W Polsce nowotwory złośliwe odpowiadają za ok. 23% wszystkich zgonów mężczyzn, a rak prostaty to najczęściej rozpoznawany nowotwór u mężczyzn (ok. 23% wszystkich zachorowań; ~21 tys. rocznie).
Nowotwory jąder — młody temat, poważna sprawa
Kogo dotyczy? Nowotwór jąder błędnie kojarzony jest przez mężczyzn, jako zagrożenie wzrastające z wiekiem. Niestety rzeczywistość jest inna, a problem ten dotyka głównie mężczyzn w młodym wieku, niekiedy przed osiągnięciem dorosłości. Najczęściej diagnoza stawiana jest w przedziale 15–40 lat (szczyt: 20–39 rok życia). Objawy mogą być nieswoiste, a brak czujności opóźnia rozpoznanie, co negatywnie wpływa na rokowanie co do wyleczenia. Zazwyczaj wśród pierwszych objawów pojawia się bezbolesne zgrubienie w obrębie jądra, wzmożenie spoistości jądra, jego powiększenie i/lub zwiększenie ciężaru.
Według niektórych danych, nawet w 14% przypadków pierwsze dostrzegalne objawy pochodzą już ze zmian przerzutowych. Czujność i regularne badanie lekarskie oraz samobadanie zwiększają szansę na całkowite wyleczenie.
Częstość i rokowanie: Rak jądra stanowi ok. 1% nowotworów dorosłych, ale to najczęstszy nowotwór młodych mężczyzn. 90–95% to guzy germinalne. Wyleczalność w chorobie ograniczonej przekracza 95%. W grupach przerzutowych 5-letnie przeżycia sięgają ~90–96% dzięki nowoczesnej onkologii.
Czynniki ryzyka: niezstąpienie jądra (wnętrostwo), niepłodność/obniżona płodność, zespół dysgenezji jąder, występowanie raka jąder w wywiadzie rodzinnym.
Co możesz zrobić?
- Samobadanie raz w miesiącu pod prysznicem (ciepła woda pozwala na rozluźnienie skóry moszny i zwiększa dostępność jąder do badania).
- Jeżeli wyczujesz niepokojąca zmianę, zauważysz zmianę w wyglądzie, spoistości, wielkości, kształcie lub ciężarze jądra, zgłoś się jak najszybciej do lekarza w celu wykonania badania USG oraz ewentualnych badań dodatkowych.
Czy w przypadku rozpoznania zostanę bezpłodny i będę „skazany” na przyjmowanie hormonów do końca życia?
To jeden ze szkodliwych mitów, który powoduje strach u pacjentów i często opóźnia diagnostykę i poddanie się leczeniu. W przypadku wczesnego rozpoznania zmiany leczenie zwykle polega na tzw. orchideoktomii – usunięciu jednego jądra z pozostawieniem drugiego, zdrowego. U ogólnie zdrowego mężczyzny, obecność jednego jądra jest wystarczająca do zapewnienia prawidłowego poziomu hormonów płciowych oraz produkcji plemników umożliwiających zajście w ciąże. Czasami, w przypadku np. konieczności podjęcia chemioterapii, lekarze zalecają zamrożenie nasienia, co pozwala na posiadanie potomstwa w przyszłości.
Leczenie nowotworów jądra NIE POZBAWIA MĘSKOŚCI!
Prostata — mały gruczoł, duże znaczenie
Najczęstsze problemy zdrowotne:
- Łagodny przerost prostaty (BPH) — jak sama nazwa wskazuje, schorzenie o charakterze łagodnym, dotykające wielu mężczyzn, które dzięki zastosowaniu wcześnie odpowiedniej terapii nie wpływa znacząco na jakość życia. Wśród najczęstszych objawów obserwuje się: częstomocz (zwłaszcza w nocy), słaby strumień moczu, trudności w rozpoczęciu mikcji, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza. Ryzyko BPH rośnie z wiekiem.
- Zapalenie prostaty — Schorzenie o charakterze ostrym lub przewlekłym, często trudne do zdiagnozowania. Wśród objawów pojawiają się: ból krocza, dyskomfort przy mikcji, czasem gorączka.
- Rak prostaty — nowotwór złośliwy, nierzadko bezobjawowy przez wiele miesięcy lub lat. Bez odpowiedniego leczenia może prowadzić do uogólnienia i przedwczesnego zgonu.
Jak często występuje w Polsce?
Rak prostaty to nr 1 w zachorowaniach u mężczyzn (ok. 23,3% nowych przypadków). Mimo postępu, w ostatnich latach umieralność z tego powodu znów rośnie. Co roku umiera ok. 5,5 tys. mężczyzn.
Badania przesiewowe a wczesne wykrywanie:
- PSA z krwi – regularne oznaczanie poziomu PSA, które pozwala na ocenę ryzyka schorzeń gruczołu krokowego.
- DRE (badanie per rectum – przez odbyt) badanie fizykalne stosowane przez lekarzy w celu oceny wielkości i spoistości gruczołu krokowego, co doświadczonemu medykowi, dostarcza cennych informacji o ryzyku poważnych schorzeń prostaty.
Zaburzenia erekcji (ED) — intymny problem, ważny sygnał.
W klasycznym badaniu MMAS u mężczyzn 40–70 lat objawy zaburzeń erekcji (od minimalnych do całkowitych) miało ~52%, a pełna impotencja rosła z 5% (40 lat) do 15% (70 lat). Nowsze prace potwierdzają wysoką częstość wraz z wiekiem i rozwijającymi się chorobami współistniejącymi.
Dlaczego to ważne dla serca?
ED (zaburzenia erekcji) często wyprzedza chorobę sercowo-naczyniową.
Jeśli zauważyłeś u siebie zaburzenia erekcji — warto skontrolować układ krążenia, ciśnienie tętnicze, oznaczyć hemoglobinę glikowaną i/lub poziom glukozy we krwi oraz pełny lipidogram, w celu wczesnego wykrycia cukrzycy lub miażdżycy naczyń krwionośnych.
Co robić praktycznie?
- Podstawa: modyfikacja stylu życia (ruch, masa ciała, sen, ograniczenie alkoholu i rzucenie palenia), leczenie nadciśnienia, cukrzycy, dyslipidemii.
- Leki z grupy inhibitorów PDE-5 są skuteczne u wielu pacjentów, ale najpierw wyklucz i lecz choroby serca/układu krążenia.
Pamiętaj, że zaburzenia potencji mogą mieć różne przyczyny. Istnieje ścisły związek zarówno ze stanem zdrowia fizycznego jak i zdrowia psychicznego. U pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi, zespołami lękowymi lub cechami wypalenia zawodowego i emocjonalnego, zaburzenia erekcji stanowią często jeden z pierwszych objawów, których występowanie może dodatkowo pogorszyć stan psychiczny.
Pamiętaj, zaburzenia erekcji to nie powód do wstydu – to sygnał od Twojego organizmu, że może potrzebować pomocy i uwagi. Stosowanie dostępnych środków wspomagających potencję, działających doraźnie, nie jest najlepszym rozwiązaniem. W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy istnieją usuwalne przyczyny zdrowotne, które mogą pozwolić uniknąć poważnych powikłań, a także przywrócić sprawność seksualną.
W takim przypadku zgłoś się do lekarza urologa/androloga, który poprowadzi diagnostykę i zaproponuje dalsze postepowanie.
Twój plan badań — prosto i konkretnie
W każdym wieku (15–40+)
- Jądra: samobadanie 1 raz w miesiącu. Jeśli występuje niepokój → USG i konsultacja urologiczna.
55–69 lat (lub wcześniej przy podwyższonym ryzyku)
- Regularne oznaczanie PSA: rozważ badanie wyjściowe i odstępy wg ryzyka ustalonego z lekarzem urologiem.
W każdym wieku przy zaburzeniach erekcji
- Pakiet sercowo-metaboliczny (ciśnienie, glikemia/HbA1c, lipidogram, BMI/obwód talii) + ocena ryzyka sercowo-naczyniowego.
Styl życia, który realnie pomaga
- Ruch (150–300 min./tyg. wysiłku umiarkowanego) poprawia funkcję śródbłonka i erekcję, obniża ryzyko choroby niedokrwiennej serca i cukrzycy typu 2 — kluczowe także dla zdrowia prostaty.
- Dieta śródziemnomorska/DASH, sen 7–9 h, rzucenie palenia, ograniczenie alkoholu — filary męskiego zdrowia intymnego i serca.
Gdzie i jak się zbadać?
- Urolog/androlog/POZ – otrzymasz skierowanie na PSA, USG, markery, mpMRI wg wskazań.
- Eventy profilaktyczne – szybkie ścieżki diagnostyczne
Wizyta u urologa – nie taki diabeł straszny!
Twoja wizyta u urologa – krok po kroku
Nie ma się czego bać! Wizyta u urologa trwa zwykle 15–30 minut i pozwala wcześnie wykryć problemy z prostatą, jądrami czy układem moczowym lub sprawnością seksualną.
- Rozmowa
Lekarz pyta o:
- objawy (np. ból, problemy z oddawaniem moczu, zaburzenia potencji),
- choroby w rodzinie (np. rak prostaty),
- dotychczasowe leczenie i przyjmowane leki.
Bądź szczery – to podstawa dobrej diagnozy.
- Badanie fizykalne
W zależności od problemu urolog może:
- zbadać jądra i prącie,
- ocenić prostatę przez odbytnicę (krótki, bezpieczny test) – badanie per rectum to krótkie i zwykle bezbolesne badanie, które może stwarzać niewielki dyskomfort, jednak przynosi niezstąpione informacje o Twoim zdrowiu,
- zbadać brzuch i okolice nerek.
- Badania dodatkowe
Urolog może od razu wykonać lub zlecić:
- USG prostaty, nerek lub jąder,
- badanie moczu,
- badania krwi (np. PSA, kreatynina, badania hormonalne),
- inne testy diagnostyczne zależnie od potrzeb.
- Omówienie wyników
- lekarz tłumaczy, co udało się ustalić,
- przedstawia plan dalszych badań lub rozpoczyna leczenie.
- Zalecenia
Na koniec otrzymasz:
- receptę lub skierowania,
- wskazówki dotyczące stylu życia,
- informację, kiedy zgłosić się ponownie.
Bibliografia:
Krajowy Rejestr Nowotworów – „Nowotwory złośliwe w Polsce w 2022 r.” (2025): skala zachorowań i udział raka prostaty.
IARC/WHO – GLOBOCAN, CanScreen5: profil Polski i Europy; prostata najczęstsza u mężczyzn.
EAU Guidelines 2024 – Testicular Cancer: epidemiologia, samobadanie (zachęta), diagnostyka i rokowanie.
USPSTF 2018 / CDC 2025 – PSA: decyzja indywidualna 55–69; brak rutyny 70+.
EAU Prostate Cancer – wczesne wykrywanie: podejście ryzyko-adaptowane, interwały wg PSA.
AUA/EAU LUTS/BPH: objawy i postępowanie.
MMAS / epidemiologia ED i metaanalizy: częstość ED oraz związek z CVD (ryzyko zdarzeń sercowych/zawału).
Najczęściej zadawane pytania
Jakie nowotwory są najczęstsze u mężczyzn?
Jakie badania powinien regularnie wykonywać mężczyzna?
Czy leczenie raka jąder pozbawia mężczyznę płodności?
Dlaczego zaburzenia erekcji mogą być sygnałem problemów zdrowotnych?
Kalendarz profilaktyki onkologicznej dla kobiet
Profilaktyka nowotworowa zdrowia kobiet to temat o ogromnym znaczeniu, zwłaszcza w kontekście zakończenia Różowego Października, miesiąca poświęconego zwiększaniu świadomości o raku piersi. Regularne badania, takie jak mammografia oraz USG piersi, są kluczowe, gdyż wczesne wykrycie zmian nowotworowych znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Profilaktyka onkologiczna to również samobadanie piersi – proste narzędzie, które każda kobieta może wdrażać w codziennym życiu. Warto również wspomnieć o cytologii, która jest podstawowym badaniem profilaktycznym w kontekście raka szyjki macicy.
Edukacja na temat czynników ryzyka, takich jak styl życia, dieta, poziom aktywności fizycznej i kontrola wagi, odgrywa istotną rolę w zapobieganiu wielu nowotworom. Kobiety powinny regularnie rozmawiać z lekarzem o odpowiednich badaniach przesiewowych, szczególnie jeśli w rodzinie występowały przypadki nowotworów. Profilaktyka nowotworów to także dbanie o zdrowie psychiczne, ponieważ stres wpływa na osłabienie układu odpornościowego. Każda kobieta powinna mieć świadomość, że wczesna diagnoza ratuje życie, dlatego ważne jest kontynuowanie badań po zakończeniu Różowego Października.
Profilaktyka chorób nowotworowych u kobiet – kiedy wykonać badania?
W profilaktyce chorób nowotworowych u kobiet niezwykle istotne jest dopasowanie badań do wieku oraz indywidualnych czynników ryzyka. Poniżej znajdziesz informacje mówiące, jakie badania powinnaś wykonywać w zależności od wieku.
Profilaktyka raka szyjki macicy
Wiek 20-29 lat
- Cytologia: Zaleca się, aby pierwsze badanie cytologiczne było wykonane po rozpoczęciu życia seksualnego lub najpóźniej w wieku 25 lat. Częstotliwość: Badanie wykonuje się co 3 lata, jeśli wyniki są prawidłowe. Rodzaje cytologii:
- Klasyczna cytologia: Wykrywa zmiany komórkowe na szyjce macicy, jest bardziej powszechna.
- Cytologia na podłożu płynnym (LBC): Cechuje się wyższą czułością, co zmniejsza ryzyko wyników fałszywie ujemnych i poleca się ją szczególnie dla kobiet z grupy ryzyka.
- Szczepienie przeciw HPV: Zalecane przed rozpoczęciem życia seksualnego, ale również później, jeśli kobieta nie była zaszczepiona. HPV jest główną przyczyną raka szyjki macicy.
Wiek 30-65 lat
- Cytologia: Kontynuacja badań co 3 lata lub zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Test HPV: Zalecany co 5 lat dla kobiet powyżej 30 roku życia. Wykrywa obecność wirusa HPV, który może prowadzić do rozwoju zmian przedrakowych.
- Markery nowotworowe: Markery nie są rutynowo wykorzystywane w profilaktyce raka szyjki macicy, ale mogą być przydatne diagnostycznie przy podejrzeniu poważniejszych zmian.
Red Flags – sygnały ostrzegawcze
Nietypowe krwawienia, ból w miednicy, ból podczas stosunku oraz nietypowy wyciek z pochwy – wszystkie te objawy wymagają natychmiastowej konsultacji z ginekologiem.
Profilaktyka raka piersi
Wiek 20-39 lat
- Samobadanie piersi: Zaleca się wykonywanie raz w miesiącu, pomiędzy 5 a 10 dniem cyklu. Samobadanie pomaga wcześnie wykryć zmiany, takie jak guzki, zgrubienia lub zmiany w wyglądzie skóry i brodawki.
- Badanie przez lekarza: Co roku podczas rutynowej wizyty ginekologicznej.
- USG piersi: Zalecane raz w roku jako uzupełnienie samobadania. Szczególnie zalecane u pacjentek z wysokim ryzykiem oraz po 25 roku życia.
Wiek 40-49 lat
- Samobadanie piersi: Zaleca się wykonywanie raz w miesiącu, pomiędzy 5 a 10 dniem cyklu. Samobadanie pomaga wcześnie wykryć zmiany, takie jak guzki, zgrubienia lub zmiany w wyglądzie skóry i brodawki.
- USG piersi: Zalecane raz w roku jako uzupełnienie samobadania, szczególnie dla kobiet z gęstym gruczołem piersiowym, gdzie mammografia może być mniej dokładna.
- Mammografia: Zalecana co 1-2 lata, zwłaszcza dla kobiet obciążonych rodzinnie, ponieważ zwiększa dokładność wykrywania raka piersi na wcześniejszym etapie.
Wiek 50+
- Mammografia: Standardowe badanie co 2 lata jako badanie przesiewowe dla wszystkich kobiet po 50. roku życia. Może być uzupełniona USG w przypadku potrzeby dalszej diagnostyki.
- USG piersi: Zalecane raz w roku jako uzupełnienie samobadania, szczególnie dla kobiet z gęstym gruczołem piersiowym, gdzie mammografia może być mniej dokładna.
Red Flags – sygnały ostrzegawcze
Niepokojące objawy to zmiana w kształcie lub wielkości piersi, nietypowy wyciek z brodawki, pojawienie się guzków lub zgrubień, zmiany skórne, takie jak zaczerwienienie czy owrzodzenie.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat profilaktyki raka piersi, przeczytaj nasz artykuł: Różowa przerwa na kawę z Long Life – profilaktyka raka piersi w 15 minut
Profilaktyka raka jajnika
Wiek 20-39 lat
- USG transwaginalne: Zalecane co 1-2 lata jako część rutynowego badania ginekologicznego.
- Markery nowotworowe (np. CA-125): Wykorzystywane u kobiet z wysokim ryzykiem raka jajnika (historia rodzinna). Badanie CA-125 może pomóc w wykrywaniu raka, jednak nie jest standardem profilaktyki dla młodszych kobiet.
Wiek 40+
- USG transwaginalne i marker CA-125: Zalecane co 6-12 miesięcy dla kobiet z grupy wysokiego ryzyka lub jeśli lekarz zaleci dodatkową diagnostykę na podstawie objawów lub historii rodzinnej.
Red Flags – sygnały ostrzegawcze
Częste wzdęcia, ból brzucha, uczucie pełności, nietypowe krwawienia, częste oddawanie moczu. Występowanie tych objawów powinno być skonsultowane z ginekologiem.
Profilaktyka raka endometrium (trzonu macicy)
Wiek 40+
- Regularne kontrole u ginekologa, szczególnie u kobiet w okresie menopauzalnym. Nietypowe krwawienia mogą wymagać wykonania USG przez pochwowego.
- Badanie USG: Ocena grubości endometrium, szczególnie u kobiet z objawami, takimi jak nietypowe krwawienia.
Profilaktyka raka jelita grubego
Wiek 50+
- Zalecana kolonoskopia co 10 lat, szczególnie dla osób z rodzinnym obciążeniem chorobą. Alternatywnie, można rozważyć badanie na krew utajoną w kale co roku jako mniej inwazyjne badanie przesiewowe.
Co powinno zaniepokoić?
Sygnałami ostrzegawczymi są: zmiany w cyklu menstruacyjnym, nietypowe krwawienia, ból i dyskomfort, zmiany skórne, nietypowe objawy trawienne lub ból brzucha. Te objawy mogą, ale nie muszą, wskazywać na problem onkologiczny – warto jednak omówić je z lekarzem
Samobadanie piersi jako element profilaktyki onkologicznej – jak się badać?
Samobadanie piersi: zobacz nasze kompendium wiedzy przygotowane we współpracy z Fundacją Onkologiczną Rakiety dostępne po linkiem. To kompendium pomaga kobietom zrozumieć, jakie kroki warto podejmować na różnych etapach życia oraz kiedy zgłosić się do lekarza.
Dodatkowe wskazówki:
- Samobadanie piersi: Każda kobieta powinna je wykonywać co miesiąc, niezależnie od wieku.
- Markery nowotworowe (np. CA-125): Są zalecane u kobiet z grupy ryzyka raka jajnika, ale nie stosowane rutynowo w profilaktyce
Opracowanie: Zespół LongLife
Męskie sprawy – jądra i prostata
Podczas badań USG jąder niezliczoną ilość razy słyszałem z ust 40-latka słowa: „stwierdziłem, że w tym wieku już powinienem się zbadać”. Jakież zaskoczenie maluje się na twarzy pacjenta, kiedy słyszy, że tak naprawdę miał ogromne szczęście, bo szczytowy wiek zachorowań na raka jąder ma już za sobą. To kluczowa informacja, o której wielu mężczyzn nie wie.
Jak rozpoznać raka jąder? Profilaktyka młodych mężczyzn
Najwięcej przypadków raka jąder notuje się u mężczyzn pomiędzy 15. a 40. rokiem życia. Według danych każdego roku 8 na 100 000 polskich mężczyzn otrzymuje taką diagnozę. To właśnie oni powinni przywiązywać szczególną uwagę do profilaktyki. Czy to znaczy, że po 40. roku życia temat ten przestaje być aktualny? Absolutnie nie! Ryzyko zachorowania istnieje, dopóki pacjent posiada jądra, dlatego nie należy zaniechać profilaktyki przez całe życie.
Dobra wiadomość jest taka, że rak jąder, w przypadku wczesnego rozpoznania, jest jednym z najlepiej rokujących nowotworów złośliwych. W takich przypadkach możemy uzyskać przeżycie 5-letnie od chwili rozpoznania na poziomie 95-100%. Kluczem do sukcesu jest wczesne wykrycie.
Jak badać jądra samemu? Krok po kroku
Podstawą profilaktyki, podobnie jak w przypadku raka piersi u kobiet, jest samokontrola. Każdy mężczyzna, już od wieku nastoletniego, powinien wiedzieć, jak badać jądra samemu.
- Częstotliwość: Wykonuj samobadanie przynajmniej raz w miesiącu.
- Najlepszy moment: Po lub w trakcie ciepłej kąpieli. Skóra worka mosznowego jest wtedy rozluźniona, co ułatwia badanie.
- Technika: Każde jądro badaj oddzielnie. Delikatnie przetaczaj je między kciukiem a palcami, sprawdzając całą jego powierzchnię. Zwróć uwagę, czy obrys narządu jest gładki, czy nie pojawiły się guzki lub nierówności. Oceń, czy jądro nie powiększyło się, czy jego masa nie uległa zmianie i czy nie odbiega znacząco od drugiego.
Czy rak jądra boli? Kiedy zgłosić się do lekarza?
Jednym z częstszych pytań jest to, czy rak jądra boli. Nie zawsze. Często pierwszym objawem jest niebolesny guzek, uczucie ciężkości w mosznie lub powiększenie jądra. Ból może się pojawić, ale jego brak nie powinien usypiać czujności. W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości lub odchyleń od normy, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.
Jaki lekarz bada jądra i jak wygląda badanie w gabinecie?
Zastanawiasz się, jaki lekarz bada jądra? Pierwsze kroki możesz skierować do lekarza rodzinnego, który w razie potrzeby wystawi skierowanie do urologa. Urolog jest specjalistą od chorób układu moczowo-płciowego mężczyzn.
To, jak wygląda badanie jąder w gabinecie, nie powinno być powodem do wstydu. Lekarz przeprowadzi wywiad, a następnie badanie palpacyjne, podobne do tego, które powinieneś wykonywać sam w domu. Jest to procedura standardowa i bezbolesna. Najczęściej kolejnym krokiem jest badanie USG.
USG jąder – dlaczego warto i jak często je wykonywać?
Badanie USG jest niezwykle cennym narzędziem diagnostycznym. Jak donoszą badania, aż u 75% chorych rozpoznanie zostało postawione tylko dzięki niemu, bez wcześniejszych objawów! Co więcej, u około 14% pacjentów pierwsze odczuwalne symptomy były już związane z przerzutami. USG pozwala wykryć nawet bardzo małe zmiany, co radykalnie zwiększa szansę na całkowite wyleczenie.
- Czy USG jąder boli? Nie. Jest to badanie krótkie, bezbolesne i nieinwazyjne. Jądra, ze względu na swoje położenie, są łatwo dostępne, a cała procedura nie jest skomplikowana.
- Czy USG jest szkodliwe? Nie. Ultrasonografia wykorzystuje bezpieczne fale ultradźwiękowe, a nie promieniowanie rentgenowskie.
- Co wykrywa USG? Poza zmianami nowotworowymi, badanie USG pozwala ocenić jądra po urazach, zbadać ich ukrwienie czy wykryć żylaki powrózka nasiennego, które mogą wpływać na płodność. Umożliwia też diagnostykę innych nieprawidłowości w obrębie moszny, np. niektórych przepuklin.
Jak często wykonywać USG jąder?
W celach profilaktycznych zaleca się badanie co 12 miesięcy, a także zawsze wtedy, gdy pojawią się jakiekolwiek niepokojące objawy.
Skorzystaj z USG jąder, które znajduje się w pakiecie profilaktycznym dla mężczyzn oferowanym przez LongLife.
Życie po diagnozie – czy można normalnie funkcjonować z jednym jądrem?
Leczenie raka jądra często wiąże się z orchidektomią, czyli chirurgicznym usunięciem chorego narządu. Posiadanie jednego, zdrowego jądra w znakomitej większości przypadków jest w zupełności wystarczające do prawidłowego funkcjonowania hormonalnego i nie ma negatywnego wpływu na płodność. Dla komfortu psychicznego i estetyki istnieje również możliwość wszczepienia protezy.
„Czy Ja Już Mam Prostatę?” – wszystko o zdrowiu gruczołu krokowego
To jedno z częstszych pytań, jakie słyszę w gabinecie. Odpowiedź jest prosta: tak, każdy mężczyzna ma prostatę (gruczoł krokowy), która pełni ważną rolę w funkcjach seksualnych. Niestety, z wiekiem może stać się źródłem problemów. Nawet co drugi mężczyzna po 55. roku życia doświadcza łagodnego przerostu prostaty, a rak tego gruczołu jest jednym z najczęstszych nowotworów u mężczyzn.
Jak badać prostatę i kiedy zacząć?
Kluczowa jest obserwacja organizmu (problemy z oddawaniem moczu, częstomocz) i regularne badania. Oto podstawowe metody:
- Badanie per rectum: Lekarz (rodzinny lub urolog) ocenia palcem wielkość i strukturę prostaty przez odbyt. Choć dla wielu jest to badanie krępujące, trwa krótko i jest kluczowe dla wczesnej diagnostyki.
- Badanie PSA z krwi: Oznaczenie poziomu specyficznego antygenu sterczowego (PSA) to proste badanie z krwi, które jest świetnym narzędziem przesiewowym.
- USG przezodbytnicze (TRUS) lub przez powłoki brzuszne: Pozwala na dokładną ocenę gruczołu, choć USG przez brzuch ma mniejszą dokładność.
Jak często badać prostatę?
Zaleca się, aby profilaktyczne badanie prostaty (badanie per rectum oraz oznaczenie PSA) wykonywać przynajmniej raz w roku, zazwyczaj po 45. lub 50. roku życia, lub częściej w przypadku wystąpienia niepokojących objawów.
Pamiętaj! Regularne samobadanie jąder oraz profilaktyczne badania u lekarza dają szansę na wczesne wykrycie chorób i całkowite wyleczenie. Dbaj o swoje zdrowie, aby móc cieszyć się nim przez długie lata.
Bibliografia:
Rębiałkowska-Stankiewicz, Małgorzata, Magdalena Gajewska, and Jacek Mianowski. „Działania profilaktyczne ukierunkowane na nowotwór jądra mężczyzn w wieku 15–40 lat. Promocja kampanii „Odważni wygrywają”–doświadczenia toruńskie.” Pomeranian Journal of Life Sciences 65.1 (2019).
Brzozowska, Joanna, et al. „Zapotrzebowanie na edukację z zakresu profilaktyki nowotworu jądra w grupie młodych mężczyzn-badania wstępne.” Journal of Education, Health and Sport 5.7 (2015).
Naukowy, Komitet. „Przerzuty jako pierwszy objaw u chorych na raka jądra Artykuł opublikowany w Urologii Polskiej 1993/46/4.”
Z sercem do serca
Układ sercowo-naczyniowy, zwany inaczej układem krążenia to jeden z fundamentów funkcjonowania ludzkiego organizmu udoskonalany przez wieki ewolucji. Niestety pomimo tego, nie jest pozbawiony niedoskonałości, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka.
Układ krążenia, w ogólnym ujęciu składa się z serca, będącego swego rodzaju pompą ssąco-tłoczącą oraz wielokilometrowej sieci naczyń żylnych i tętniczych, dzięki którym wszystkie potrzebujące komórki mogą otrzymać niezbędny do życia tlen oraz składniki odżywcze, a także pozbyć się produktów metabolizmu lub rozprowadzić po organizmie wyprodukowane substancje regulujące.
Układ sercowo-naczyniowy, jako forma układu hydraulicznego rządzi się prawami biologii ale także fizyki. Warunkiem prawidłowego funkcjonowania organizmu jest m.in. zachowanie prawidłowego ciśnienia oraz średnicy i elastyczności naczyń krwionośnych.
Czy choroby serca mnie dotyczą?
Choroby serca dotykają ludzi w każdym wieku i nie są domeną jedynie osób starszych. Prawidłowy styl życia oraz działania profilaktyczne mają na celu odpowiednio wczesne wykrycie odchyleń i wprowadzenie modyfikacji stylu życia, pozwalających na uniknięcie często nieodwracalnych i niekorzystnych zmian w obrębie układu krążenia.
Wg danych Global Burden of Disease, w 2019 roku z powodu chorób układu krążenia zmarło w Polsce 95 tys. kobiet oraz 79 tys. mężczyzn, co stanowi 48,6% przyczyn zgonów wśród płci żeńskiej oraz 37,8% wśród płci męskiej.
Pamiętajmy, że choroby związane z układem krążenia to nie tylko schorzenia związane bezpośrednio z sercem. Patologie związane z naczyniami krwionośnymi, takie jak miażdżyca naczyń tętniczych, mogą prowadzić do udaru mózgu, mogącego być przyczyną niepełnosprawności czy choroby niedokrwiennej kończyn.
Co wspólnego ma oglądanie wystaw sklepowych z chorobą układu krążenia?
Zaskakujące połączenie? Tak samo jak zaskakujące i nieoczywiste mogą być objawy problemów z układem krążenia. W przypadku np. nieleczonego, wysokiego poziomu lipidów ( „cholesterolu”) wraz ze współistnieniem innych czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu może dojść do rozwoju miażdżycy naczyń tętniczych. W przypadku miażdżycy kończyn dolnych dochodzi do zwężenia światła naczynia i ograniczenia ilości doprowadzanej do mięśni krwi bogatej w tlen. Charakterystycznym objawem wówczas jest zjawisko tzw. chromania przestankowego, kiedy po przejściu nawet niewielkiego odcinka drogi, pojawia się dotkliwy ból mięśni kończyn dolnych, ustępujący po odpoczynku. Osoby dotknięte chorobą muszą często przerywać marsz, a przerwy te wykorzystują np. na oglądanie wystaw sklepowych, co stanowi swego rodzaju zjawisko socjologiczno-medyczne i związane jest z poczuciem „wstydu” związanego z niedomogą zdrowotną – aby nie zwracać uwagi otoczenia na swoje dolegliwości, starają się usprawiedliwić w ten sposób swoje przerwy na odpoczynek.
Dowiedz się więcej o suplementacji witaminy D jesienią.
Jak zapobiegać chorobom układu krążenia?
Kondycja naszego układu krążenia jest niezwykle silnie uzależniona od stylu życia, w tym aktywności fizycznej, diety czy stosowania używek.
W celu zachowania możliwie najlepszej wydolności naszego serca i naczyń należy pamiętać o regularnym wysiłku fizycznym, dopasowanym do indywidualnych możliwości, obejmującym przynajmniej 30 minutowe aktywności, o umiarkowanej intensywności, minimum 3 x w tygodniu. Kolejnym ważnym elementem jest unikanie palenia tytoniu, w tym używania nikotyny w innych postaciach, a także unikanie spożywania alkoholu lub innych środków psychoaktywnych.
Oczywistym, często bagatelizowanym elementem jest stosowanie prawidłowej, zróżnicowanej diety, ograniczającej węglowodany, eliminującej cukry proste i zwiększającej podaż białka oraz kwasów tłuszczowych, mającej na celu poprawę profilu lipidowego oraz obniżenie stężenia trójglicerydów.
Jak leczyć choroby układu krążenia?
Leczenie chorób układu krążenia jest związane z indywidualnym profilem choroby i trudno ująć je w formie ogólnej. Niestety niedocenianą i niezwykle skuteczną metodą jest modyfikacja stylu życia, z redukcją czynników ryzyka – w większości przypadków, szczególnie patologii o niskim stopniu zaawansowania, może być to jedyna i skuteczna metoda terapii. W innych przypadkach najczęściej stosowane są metody farmakologiczne oraz w razie potrzeby interwencyjne.
Czy warto się badać?
Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych jest, jak w wielu innych przypadkach, jedną z najskuteczniejszych metod „leczenia” w rozumieniu znanego prawidła „lepiej zapobiegać niż leczyć”.
Odpowiednio wczesne rozpoznanie choroby lb nawet podwyższonego ryzyka jej wystąpienia, pozwala na wdrożenie działań prozdrowotnych i zmian w stylu życia, których efektem może być wydłużenie i poprawa jakości życia. Często zdarza się, że odpowiednio wczesne wdrożenie działań zapobiegawczych i naprawczych, pozwala na opóźnienie lub unikniecie stosowania leczenia farmakologicznego, a w perspektywie procedur inwazyjnych.
Co badać?
W działaniach profilaktycznych często stosowanym narzędziem jest skala ryzyka SCORE, która jest uznanym na świecie narzędziem pozwalającym na wystąpienie groźnych dla życia incydentów sercowo-naczyniowych w perspektywie 10 kolejnych lat, w oparciu o czynniki niemodyfikowalne takie jak płeć czy wiek oraz modyfikowalne, takie jak poziom cholesterolu, pełny lipidogram, palenie tytoniu czy ciśnienie tętnicze krwi.
Należy regularnie kontrolować profil lipidowy, ciśnienie tętnicze krwi, poziom glukozy, a także kwas moczowy, które stanowią składowe zespołu metabolicznego, będącego preludiów schorzeń układu krążenia.
Tego rodzaju badania należą do szybkich i minimalnie inwazyjnych procedur, opartych o pobranie krwi żylnej, a nawet badanie kropli krwi, a te kilka poświęconych minut, może owocować wieloma latami zdrowego i szczęśliwego życia!
Bibliografia:
Maćkowska-Kędziora, Agnieszka, et al. „Zmiany trendów światowych wytycznych żywieniowych w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego.” Forum Zaburzeń Metabolicznych. Vol. 5. No. 3. 2014.