Rak nie lubi badań. Może wtedy szaleć w ukryciu
185 tys. nowych diagnoz onkologicznych rocznie, blisko 100 tys. zgonów i wciąż zbyt mało regularnych badań profilaktycznych. Nowotwory coraz częściej dotyczą osób aktywnych zawodowo, dlatego profilaktyka przestaje być wyłącznie prywatną sprawą pracownika, a staje się tematem odpowiedzialności organizacji.
Od 4 do 24 czerwca obchodzone są Dni Walki z Rakiem. Ich celem jest przypominanie, że rak wykryty odpowiednio wcześnie nie musi oznaczać najgorszego scenariusza. W wielu przypadkach to właśnie czas reakcji decyduje o skuteczności leczenia, jakości życia i możliwości szybkiego powrotu do codziennego funkcjonowania.
Na raka chorujemy coraz częściej i coraz wcześniej
Nowotwory coraz częściej dotykają osoby w wieku produkcyjnym. Dla firm oznacza to nie tylko ludzkie dramaty, ale też konsekwencje organizacyjne: długotrwałe absencje, utratę kluczowych kompetencji, większe obciążenie zespołów i trudności w zachowaniu ciągłości pracy.
Mimo to profilaktyka wciąż bardzo często pozostaje po stronie indywidualnej decyzji pracownika. A ta bywa odkładana – z braku czasu, z obawy przed wynikiem, z przekonania, że „skoro nic nie boli, to pewnie wszystko jest w porządku”.
Z raportu LongLife „Luki zdrowotne w profilaktyce polskich pracowników” wynika, że połowa polskich pracowników nie bada się regularnie, a co dziesiąta osoba nie wykonuje żadnych badań profilaktycznych, które mogłyby pomóc wykryć choroby na wczesnym etapie. Do diagnozy często dochodzą przypadkiem, czasem dopiero wtedy, gdy choroba jest już zaawansowana.
– Bardzo źle się poczułem po grze w squasha, poszedłem na badania, wylądowałem przez przypadek w szpitalu. […] Cztery dni później dowiedziałem się, że jest to bardzo zaawansowane stadium nowotworu […] Powiedziałem swoim kolegom z zarządu, że mam zamiar pracować. Żadnej przerwy, a w ogóle nie wziąłem ani dnia wolnego w czasie tej choroby – opowiadał w podcaście Blindspot by LongLife Andrzej Klesyk, były prezes PZU, dzieląc się swoją historią walki z czerniakiem.
Miejsce pracy powinno być miejscem wczesnej reakcji
W profilaktyce onkologicznej kluczowe jest nie tylko to, czy badania są dostępne, ale również czy ktoś ułatwia ich wykonanie. Właśnie tutaj coraz większą rolę mogą odgrywać pracodawcy. Badania organizowane bezpośrednio w miejscu pracy zdejmują z pracownika kilka najczęstszych barier: konieczność szukania placówki, umawiania wizyty, brania wolnego dnia czy odkładania badań na bliżej nieokreślone „kiedyś”.
Dane LongLife z profilaktycznych badań USG przeprowadzonych w miejscach pracy pokazują, jak duża jest skala nierozpoznanych problemów zdrowotnych wśród osób, które na co dzień funkcjonują normalnie, pracują i często uważają się za zdrowe.
Wśród pracowników przebadanych w 2025 roku aż 66 proc. wymagało dalszej obserwacji lub diagnostyki. Tylko u 34 proc. nie wykryto żadnych zmian. U 45 proc. osób z nieprawidłowymi wynikami stwierdzono zmiany łagodne, natomiast u 21 proc. wykryto istotne nieprawidłowości wymagające pilnej konsultacji lekarskiej.
To pokazuje, że profilaktyka w miejscu pracy nie powinna być tylko benefitowym dodatkiem, a narzędziem wczesnego wykrywania chorób.
Dwóch na trzech pracowników, których zbadaliśmy, wyszło z wynikiem wymagającym dalszej diagnostyki. Większość z nich nie miała wcześniej pojęcia, że coś jest nie tak. Organizacja badań w miejscu pracy eliminuje główną barierę, przez którą Polacy nie badają się regularnie – brak czasu i inicjatywy. Dla pracodawcy to oznacza mniej nieoczekiwanych absencji i zdrowszy, bardziej wydajny zespół. Dla pracownika to coś znacznie ważniejszego – wczesne wykrycie choroby, zwłaszcza tak poważnej jak np. rak, dosłownie zmienia rokowania – tłumaczy Paulina Werczyńska, członkini zarządu LongLife.
Profilaktyka to nie koszt, a decyzja, która może zmienić scenariusz
Rak bardzo często rozwija się po cichu. Nie zawsze daje objawy, które skłaniają do natychmiastowej wizyty u lekarza. Dlatego profilaktyka nie powinna zaczynać się dopiero wtedy, gdy coś boli albo gdy pracownik sam znajdzie czas na badania.
Firmy, które organizują badania profilaktyczne dla swoich zespołów, nie tylko wspierają zdrowie pracowników. Tworzą kulturę, w której zdrowie przestaje być tematem odkładanym na później.
Wczesna diagnostyka daje szansę na szybszą reakcję, lepsze rokowania i mniejsze konsekwencje zarówno dla człowieka, jak i dla organizacji. W przypadku chorób onkologicznych ta różnica może być kluczowa. Bo rak nie lubi badań. Badania odbierają mu przewagę, którą najczęściej daje mu cisza, zwlekanie i brak regularnej kontroli.
Pracodawco, zadbaj z nami o zdrowie swojego zespołu: wspolpraca@longlife.pl
Kalendarz profilaktyki onkologicznej dla kobiet
Profilaktyka nowotworowa zdrowia kobiet to temat o ogromnym znaczeniu. Regularne badania, takie jak mammografia oraz USG piersi, są kluczowe, gdyż wczesne wykrycie zmian nowotworowych znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Profilaktyka onkologiczna to również samobadanie piersi – proste narzędzie, które każda kobieta może wdrażać w codziennym życiu. Warto również wspomnieć o cytologii, która jest podstawowym badaniem profilaktycznym w kontekście raka szyjki macicy.
Edukacja na temat czynników ryzyka, takich jak styl życia, dieta, poziom aktywności fizycznej i kontrola wagi, odgrywa istotną rolę w zapobieganiu wielu nowotworom. Kobiety powinny regularnie rozmawiać z lekarzem o odpowiednich badaniach przesiewowych, szczególnie jeśli w rodzinie występowały przypadki nowotworów. Profilaktyka nowotworów to także dbanie o zdrowie psychiczne, ponieważ stres wpływa na osłabienie układu odpornościowego. Każda kobieta powinna mieć świadomość, że wczesna diagnoza ratuje życie, dlatego ważne jest kontynuowanie badań po zakończeniu Różowego Października.
Profilaktyka chorób nowotworowych u kobiet – kiedy wykonać badania?
W profilaktyce chorób nowotworowych u kobiet niezwykle istotne jest dopasowanie badań do wieku oraz indywidualnych czynników ryzyka. Poniżej znajdziesz informacje mówiące, jakie badania powinnaś wykonywać w zależności od wieku.
Profilaktyka raka szyjki macicy
Wiek 20-29 lat
- Cytologia: Zaleca się, aby pierwsze badanie cytologiczne było wykonane po rozpoczęciu życia seksualnego lub najpóźniej w wieku 25 lat. Częstotliwość: Badanie wykonuje się co 3 lata, jeśli wyniki są prawidłowe. Rodzaje cytologii:
- Klasyczna cytologia: Wykrywa zmiany komórkowe na szyjce macicy, jest bardziej powszechna.
- Cytologia na podłożu płynnym (LBC): Cechuje się wyższą czułością, co zmniejsza ryzyko wyników fałszywie ujemnych i poleca się ją szczególnie dla kobiet z grupy ryzyka.
- Szczepienie przeciw HPV: Zalecane przed rozpoczęciem życia seksualnego, ale również później, jeśli kobieta nie była zaszczepiona. HPV jest główną przyczyną raka szyjki macicy.
Wiek 30-65 lat
- Cytologia: Kontynuacja badań co 3 lata lub zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Test HPV: Zalecany co 5 lat dla kobiet powyżej 30 roku życia. Wykrywa obecność wirusa HPV, który może prowadzić do rozwoju zmian przedrakowych.
- Markery nowotworowe: Markery nie są rutynowo wykorzystywane w profilaktyce raka szyjki macicy, ale mogą być przydatne diagnostycznie przy podejrzeniu poważniejszych zmian.
Red Flags – sygnały ostrzegawcze
Nietypowe krwawienia, ból w miednicy, ból podczas stosunku oraz nietypowy wyciek z pochwy – wszystkie te objawy wymagają natychmiastowej konsultacji z ginekologiem.
Profilaktyka raka piersi
Wiek 20-39 lat
- Samobadanie piersi: Zaleca się wykonywanie raz w miesiącu, pomiędzy 5 a 10 dniem cyklu. Samobadanie pomaga wcześnie wykryć zmiany, takie jak guzki, zgrubienia lub zmiany w wyglądzie skóry i brodawki.
- Badanie przez lekarza: Co roku podczas rutynowej wizyty ginekologicznej.
- USG piersi: Zalecane raz w roku jako uzupełnienie samobadania. Szczególnie zalecane u pacjentek z wysokim ryzykiem oraz po 25 roku życia.
Wiek 40-49 lat
- Samobadanie piersi: Zaleca się wykonywanie raz w miesiącu, pomiędzy 5 a 10 dniem cyklu. Samobadanie pomaga wcześnie wykryć zmiany, takie jak guzki, zgrubienia lub zmiany w wyglądzie skóry i brodawki.
- USG piersi: Zalecane raz w roku jako uzupełnienie samobadania, szczególnie dla kobiet z gęstym gruczołem piersiowym, gdzie mammografia może być mniej dokładna.
- Mammografia: Zalecana co 1-2 lata, zwłaszcza dla kobiet obciążonych rodzinnie, ponieważ zwiększa dokładność wykrywania raka piersi na wcześniejszym etapie.
Wiek 50+
- Mammografia: Standardowe badanie co 2 lata jako badanie przesiewowe dla wszystkich kobiet po 50. roku życia. Może być uzupełniona USG w przypadku potrzeby dalszej diagnostyki.
- USG piersi: Zalecane raz w roku jako uzupełnienie samobadania, szczególnie dla kobiet z gęstym gruczołem piersiowym, gdzie mammografia może być mniej dokładna.
Red Flags – sygnały ostrzegawcze
Niepokojące objawy to zmiana w kształcie lub wielkości piersi, nietypowy wyciek z brodawki, pojawienie się guzków lub zgrubień, zmiany skórne, takie jak zaczerwienienie czy owrzodzenie.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat profilaktyki raka piersi, przeczytaj nasz artykuł: Różowa przerwa na kawę z Long Life – profilaktyka raka piersi w 15 minut
Profilaktyka raka jajnika
Wiek 20-39 lat
- USG transwaginalne: Zalecane co 1-2 lata jako część rutynowego badania ginekologicznego.
- Markery nowotworowe (np. CA-125): Wykorzystywane u kobiet z wysokim ryzykiem raka jajnika (historia rodzinna). Badanie CA-125 może pomóc w wykrywaniu raka, jednak nie jest standardem profilaktyki dla młodszych kobiet.
Wiek 40+
- USG transwaginalne i marker CA-125: Zalecane co 6-12 miesięcy dla kobiet z grupy wysokiego ryzyka lub jeśli lekarz zaleci dodatkową diagnostykę na podstawie objawów lub historii rodzinnej.
Red Flags – sygnały ostrzegawcze
Częste wzdęcia, ból brzucha, uczucie pełności, nietypowe krwawienia, częste oddawanie moczu. Występowanie tych objawów powinno być skonsultowane z ginekologiem.
Profilaktyka raka endometrium (trzonu macicy)
Wiek 40+
- Regularne kontrole u ginekologa, szczególnie u kobiet w okresie menopauzalnym. Nietypowe krwawienia mogą wymagać wykonania USG przez pochwowego.
- Badanie USG: Ocena grubości endometrium, szczególnie u kobiet z objawami, takimi jak nietypowe krwawienia.
Profilaktyka raka jelita grubego
Wiek 50+
- Zalecana kolonoskopia co 10 lat, szczególnie dla osób z rodzinnym obciążeniem chorobą. Alternatywnie, można rozważyć badanie na krew utajoną w kale co roku jako mniej inwazyjne badanie przesiewowe.
Co powinno zaniepokoić?
Sygnałami ostrzegawczymi są: zmiany w cyklu menstruacyjnym, nietypowe krwawienia, ból i dyskomfort, zmiany skórne, nietypowe objawy trawienne lub ból brzucha. Te objawy mogą, ale nie muszą, wskazywać na problem onkologiczny – warto jednak omówić je z lekarzem
Samobadanie piersi jako element profilaktyki onkologicznej – jak się badać?
Samobadanie piersi: zobacz nasze kompendium wiedzy przygotowane we współpracy z Fundacją Onkologiczną Rakiety dostępne po linkiem. To kompendium pomaga kobietom zrozumieć, jakie kroki warto podejmować na różnych etapach życia oraz kiedy zgłosić się do lekarza.
Dodatkowe wskazówki:
- Samobadanie piersi: Każda kobieta powinna je wykonywać co miesiąc, niezależnie od wieku.
- Markery nowotworowe (np. CA-125): Są zalecane u kobiet z grupy ryzyka raka jajnika, ale nie stosowane rutynowo w profilaktyce
Opracowanie: Zespół LongLife
Zdrowie mężczyzny pod kontrolą
Najważniejsze informacje:
-
Nowotwory jąder i prostaty: Nowotwory jąder to najczęstszy nowotwór u młodych mężczyzn (15–40 lat), a rak prostaty to najczęściej diagnozowany nowotwór u mężczyzn po 50. roku życia. Wczesne wykrycie zwiększa szanse na skuteczne leczenie.
-
Rola samobadania i badań: Regularne samobadanie jąder i badania profilaktyczne, takie jak PSA i USG, pomagają w wykryciu zmian na wczesnym etapie i zwiększają szanse na wyleczenie.
-
Zaburzenia erekcji jako sygnał zdrowotny: Zaburzenia erekcji mogą wskazywać na problemy z układem krążenia, dlatego ważne jest, by mężczyźni w każdym wieku monitorowali swoje zdrowie seksualne i układ sercowo-naczyniowy.
-
Leczenie i profilaktyka: Leczenie nowotworów jąder, wczesne rozpoznanie i odpowiednia terapia (np. orchidektomia) pozwala mężczyznom na zachowanie pełnej męskości, a profilaktyka zdrowia intymnego i serca jest kluczowa.
-
Styl życia a zdrowie intymne: Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta, sen, rzucenie palenia i ograniczenie alkoholu mają kluczowe znaczenie dla zdrowia prostaty, jąder i układu sercowo-naczyniowego.
Wcześnie wykryte problemy intymne u mężczyzn pozwalają na zastosowanie mniej obciążającego leczenia oraz zwiększają szansę na jego skuteczność. W Polsce nowotwory złośliwe odpowiadają za ok. 23% wszystkich zgonów mężczyzn, a rak prostaty to najczęściej rozpoznawany nowotwór u mężczyzn (ok. 23% wszystkich zachorowań; ~21 tys. rocznie).
Nowotwory jąder — młody temat, poważna sprawa
Kogo dotyczy? Nowotwór jąder błędnie kojarzony jest przez mężczyzn, jako zagrożenie wzrastające z wiekiem. Niestety rzeczywistość jest inna, a problem ten dotyka głównie mężczyzn w młodym wieku, niekiedy przed osiągnięciem dorosłości. Najczęściej diagnoza stawiana jest w przedziale 15–40 lat (szczyt: 20–39 rok życia). Objawy mogą być nieswoiste, a brak czujności opóźnia rozpoznanie, co negatywnie wpływa na rokowanie co do wyleczenia. Zazwyczaj wśród pierwszych objawów pojawia się bezbolesne zgrubienie w obrębie jądra, wzmożenie spoistości jądra, jego powiększenie i/lub zwiększenie ciężaru.
Według niektórych danych, nawet w 14% przypadków pierwsze dostrzegalne objawy pochodzą już ze zmian przerzutowych. Czujność i regularne badanie lekarskie oraz samobadanie zwiększają szansę na całkowite wyleczenie.
Częstość i rokowanie: Rak jądra stanowi ok. 1% nowotworów dorosłych, ale to najczęstszy nowotwór młodych mężczyzn. 90–95% to guzy germinalne. Wyleczalność w chorobie ograniczonej przekracza 95%. W grupach przerzutowych 5-letnie przeżycia sięgają ~90–96% dzięki nowoczesnej onkologii.
Czynniki ryzyka: niezstąpienie jądra (wnętrostwo), niepłodność/obniżona płodność, zespół dysgenezji jąder, występowanie raka jąder w wywiadzie rodzinnym.
Co możesz zrobić?
- Samobadanie raz w miesiącu pod prysznicem (ciepła woda pozwala na rozluźnienie skóry moszny i zwiększa dostępność jąder do badania).
- Jeżeli wyczujesz niepokojąca zmianę, zauważysz zmianę w wyglądzie, spoistości, wielkości, kształcie lub ciężarze jądra, zgłoś się jak najszybciej do lekarza w celu wykonania badania USG oraz ewentualnych badań dodatkowych.
Czy w przypadku rozpoznania zostanę bezpłodny i będę „skazany” na przyjmowanie hormonów do końca życia?
To jeden ze szkodliwych mitów, który powoduje strach u pacjentów i często opóźnia diagnostykę i poddanie się leczeniu. W przypadku wczesnego rozpoznania zmiany leczenie zwykle polega na tzw. orchideoktomii – usunięciu jednego jądra z pozostawieniem drugiego, zdrowego. U ogólnie zdrowego mężczyzny, obecność jednego jądra jest wystarczająca do zapewnienia prawidłowego poziomu hormonów płciowych oraz produkcji plemników umożliwiających zajście w ciąże. Czasami, w przypadku np. konieczności podjęcia chemioterapii, lekarze zalecają zamrożenie nasienia, co pozwala na posiadanie potomstwa w przyszłości.
Leczenie nowotworów jądra NIE POZBAWIA MĘSKOŚCI!
Prostata — mały gruczoł, duże znaczenie
Najczęstsze problemy zdrowotne:
- Łagodny przerost prostaty (BPH) — jak sama nazwa wskazuje, schorzenie o charakterze łagodnym, dotykające wielu mężczyzn, które dzięki zastosowaniu wcześnie odpowiedniej terapii nie wpływa znacząco na jakość życia. Wśród najczęstszych objawów obserwuje się: częstomocz (zwłaszcza w nocy), słaby strumień moczu, trudności w rozpoczęciu mikcji, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza. Ryzyko BPH rośnie z wiekiem.
- Zapalenie prostaty — Schorzenie o charakterze ostrym lub przewlekłym, często trudne do zdiagnozowania. Wśród objawów pojawiają się: ból krocza, dyskomfort przy mikcji, czasem gorączka.
- Rak prostaty — nowotwór złośliwy, nierzadko bezobjawowy przez wiele miesięcy lub lat. Bez odpowiedniego leczenia może prowadzić do uogólnienia i przedwczesnego zgonu.
Jak często występuje w Polsce?
Rak prostaty to nr 1 w zachorowaniach u mężczyzn (ok. 24,46% nowych przypadków). Mimo postępu, w ostatnich latach umieralność z tego powodu znów rośnie. Co roku umiera ok. 5,8 tys. mężczyzn.
Badania przesiewowe a wczesne wykrywanie:
- PSA z krwi – regularne oznaczanie poziomu PSA, które pozwala na ocenę ryzyka schorzeń gruczołu krokowego.
- DRE (badanie per rectum – przez odbyt) badanie fizykalne stosowane przez lekarzy w celu oceny wielkości i spoistości gruczołu krokowego, co doświadczonemu medykowi, dostarcza cennych informacji o ryzyku poważnych schorzeń prostaty.
Zaburzenia erekcji (ED) — intymny problem, ważny sygnał.
W klasycznym badaniu MMAS u mężczyzn 40–70 lat objawy zaburzeń erekcji (od minimalnych do całkowitych) miało ~52%, a pełna impotencja rosła z 5% (40 lat) do 15% (70 lat). Nowsze prace potwierdzają wysoką częstość wraz z wiekiem i rozwijającymi się chorobami współistniejącymi.
Dlaczego to ważne dla serca?
ED (zaburzenia erekcji) często wyprzedza chorobę sercowo-naczyniową.
Jeśli zauważyłeś u siebie zaburzenia erekcji — warto skontrolować układ krążenia, ciśnienie tętnicze, oznaczyć hemoglobinę glikowaną i/lub poziom glukozy we krwi oraz pełny lipidogram, w celu wczesnego wykrycia cukrzycy lub miażdżycy naczyń krwionośnych.
Co robić praktycznie?
- Podstawa: modyfikacja stylu życia (ruch, masa ciała, sen, ograniczenie alkoholu i rzucenie palenia), leczenie nadciśnienia, cukrzycy, dyslipidemii.
- Leki z grupy inhibitorów PDE-5 są skuteczne u wielu pacjentów, ale najpierw wyklucz i lecz choroby serca/układu krążenia.
Pamiętaj, że zaburzenia potencji mogą mieć różne przyczyny. Istnieje ścisły związek zarówno ze stanem zdrowia fizycznego jak i zdrowia psychicznego. U pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi, zespołami lękowymi lub cechami wypalenia zawodowego i emocjonalnego, zaburzenia erekcji stanowią często jeden z pierwszych objawów, których występowanie może dodatkowo pogorszyć stan psychiczny.
Pamiętaj, zaburzenia erekcji to nie powód do wstydu – to sygnał od Twojego organizmu, że może potrzebować pomocy i uwagi. Stosowanie dostępnych środków wspomagających potencję, działających doraźnie, nie jest najlepszym rozwiązaniem. W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy istnieją usuwalne przyczyny zdrowotne, które mogą pozwolić uniknąć poważnych powikłań, a także przywrócić sprawność seksualną.
W takim przypadku zgłoś się do lekarza urologa/androloga, który poprowadzi diagnostykę i zaproponuje dalsze postepowanie.
Twój plan badań — prosto i konkretnie
W każdym wieku (15–40+)
- Jądra: samobadanie 1 raz w miesiącu. Jeśli występuje niepokój → USG i konsultacja urologiczna.
55–69 lat (lub wcześniej przy podwyższonym ryzyku)
- Regularne oznaczanie PSA: rozważ badanie wyjściowe i odstępy wg ryzyka ustalonego z lekarzem urologiem.
W każdym wieku przy zaburzeniach erekcji
- Pakiet sercowo-metaboliczny (ciśnienie, glikemia/HbA1c, lipidogram, BMI/obwód talii) + ocena ryzyka sercowo-naczyniowego.
Styl życia, który realnie pomaga
- Ruch (150–300 min./tyg. wysiłku umiarkowanego) poprawia funkcję śródbłonka i erekcję, obniża ryzyko choroby niedokrwiennej serca i cukrzycy typu 2 — kluczowe także dla zdrowia prostaty.
- Dieta śródziemnomorska/DASH, sen 7–9 h, rzucenie palenia, ograniczenie alkoholu — filary męskiego zdrowia intymnego i serca.
Gdzie i jak się zbadać?
- Urolog/androlog/POZ – otrzymasz skierowanie na PSA, USG, markery, mpMRI wg wskazań.
- Eventy profilaktyczne – szybkie ścieżki diagnostyczne
Wizyta u urologa – nie taki diabeł straszny!
Twoja wizyta u urologa – krok po kroku
Nie ma się czego bać! Wizyta u urologa trwa zwykle 15–30 minut i pozwala wcześnie wykryć problemy z prostatą, jądrami czy układem moczowym lub sprawnością seksualną.
- Rozmowa
Lekarz pyta o:
- objawy (np. ból, problemy z oddawaniem moczu, zaburzenia potencji),
- choroby w rodzinie (np. rak prostaty),
- dotychczasowe leczenie i przyjmowane leki.
Bądź szczery – to podstawa dobrej diagnozy.
- Badanie fizykalne
W zależności od problemu urolog może:
- zbadać jądra i prącie,
- ocenić prostatę przez odbytnicę (krótki, bezpieczny test) – badanie per rectum to krótkie i zwykle bezbolesne badanie, które może stwarzać niewielki dyskomfort, jednak przynosi niezstąpione informacje o Twoim zdrowiu,
- zbadać brzuch i okolice nerek.
- Badania dodatkowe
Urolog może od razu wykonać lub zlecić:
- USG prostaty, nerek lub jąder,
- badanie moczu,
- badania krwi (np. PSA, kreatynina, badania hormonalne),
- inne testy diagnostyczne zależnie od potrzeb.
- Omówienie wyników
- lekarz tłumaczy, co udało się ustalić,
- przedstawia plan dalszych badań lub rozpoczyna leczenie.
- Zalecenia
Na koniec otrzymasz:
- receptę lub skierowania,
- wskazówki dotyczące stylu życia,
- informację, kiedy zgłosić się ponownie.
Bibliografia:
Krajowy Rejestr Nowotworów – „Nowotwory złośliwe w Polsce w 2023 r.” (2026): skala zachorowań i udział raka prostaty.
IARC/WHO – GLOBOCAN, CanScreen5: profil Polski i Europy; prostata najczęstsza u mężczyzn.
EAU Guidelines 2024 – Testicular Cancer: epidemiologia, samobadanie (zachęta), diagnostyka i rokowanie.
USPSTF 2018 / CDC 2025 – PSA: decyzja indywidualna 55–69; brak rutyny 70+.
EAU Prostate Cancer – wczesne wykrywanie: podejście ryzyko-adaptowane, interwały wg PSA.
AUA/EAU LUTS/BPH: objawy i postępowanie.
MMAS / epidemiologia ED i metaanalizy: częstość ED oraz związek z CVD (ryzyko zdarzeń sercowych/zawału).
Najczęściej zadawane pytania
Jakie nowotwory są najczęstsze u mężczyzn?
Najczęściej diagnozowanym nowotworem u mężczyzn jest rak prostaty, a nowotwory jąder to najczęstszy nowotwór wśród młodszych mężczyzn (15–40 lat).
Jakie badania powinien regularnie wykonywać mężczyzna?
Mężczyźni powinni wykonywać samobadanie jąder co miesiąc, a po 50. roku życia regularnie oznaczać poziom PSA i przechodzić badanie per rectum u urologa.
Czy leczenie raka jąder pozbawia mężczyznę płodności?
Wczesne leczenie raka jąder, np. orchidektomia, nie pozbawia mężczyzny płodności, a w razie potrzeby można zamrozić nasienie przed leczeniem.
Dlaczego zaburzenia erekcji mogą być sygnałem problemów zdrowotnych?
Zaburzenia erekcji często są pierwszym objawem problemów z układem sercowo-naczyniowym, dlatego ważne jest, by skonsultować się z lekarzem w celu dalszej diagnostyki.
Mężczyźni rzadziej chodzą do lekarza. W Polsce żyją o ponad 7 lat krócej niż kobiety
W Polsce mężczyźni żyją krócej niż kobiety i rzadziej korzystają z badań profilaktycznych. Eksperci zwracają uwagę, że nie chodzi wyłącznie o indywidualne decyzje pacjentów. Dane wskazują, że system ochrony zdrowia w mniejszym stopniu „prowadzi” mężczyzn przez proces profilaktyki. Konsekwencją są różnice w stanie zdrowia między płciami, ale także koszty.
Mężczyźni w Polsce żyją wyraźnie krócej
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 roku przeciętna długość życia mężczyzn w Polsce była najwyższa w historii, jednak nadal o ponad siedem lat krótsza niż w przypadku kobiet. Polska należy przy tym do krajów, w których różnica ta jest szczególnie duża.
Z kolei raport OECD „Health at a Glance 2025” wskazuje na wyraźne nierówności zdrowotne między płciami. Mężczyźni żyją krócej, natomiast kobiety częściej spędzają większą część życia w gorszym stanie zdrowia. Eksperci zwracają też uwagę na styl życia. Mężczyźni częściej deklarują zachowania ryzykowne, takie jak palenie tytoniu, spożywanie alkoholu czy używanie narkotyków, a także częściej zmagają się z nadwagą i otyłością.
Z przeprowadzonych przez nas badań wśród tysiąca pracujących Polaków wynika, że mężczyźni rzadziej wykonują regularne badania profilaktyczne. Rzadziej także korzystają z wizyt lekarskich – zarówno w ramach NFZ, jak i prywatnej opieki medycznej czy pakietów pracowniczych.
Analiza pokazuje również, że system ochrony zdrowia rzadziej prowadzi ich przez proces diagnostyki. Indywidualny plan badań otrzymała ponad połowa kobiet, natomiast wśród mężczyzn było to 43 proc. badanych.
Stereotypy nadal mają znaczenie
Zdaniem ekspertów jedną z przyczyn może być utrwalony stereotyp dotyczący podejścia mężczyzn do zdrowia.
Istnieje kilka przyczyn, przez które mężczyźni nie korzystają z profilaktyki, a jednocześnie rzadziej są na nią kierowani przez system opieki zdrowotnej. Prym wiedzie stereotyp mówiący, że mężczyzna zgłasza się do lekarza dopiero, gdy naprawdę musi – wyjaśnia Piotr Leszczyński, dyrektor medyczny w LongLife.
Jak dodaje ekspert, medycy, przyzwyczajeni do niechęci męskich pacjentów do badań, mogą nieświadomie rzadziej je zlecać. – Problemy te można by rozwiązać większą proaktywnością systemu oraz personalizacją. Obecnie brakuje automatycznych ścieżek profilaktycznych dopasowanych do wieku czy płci – podkreśla dr Leszczyński.
Eksperci zwracają uwagę, że zdrowie pracowników nie jest wyłącznie prywatną sprawą. W wielu firmach mężczyźni w wieku 35-55 lat pełnią kluczowe funkcje eksperckie i menedżerskie. Ich długotrwała nieobecność z powodu choroby może oznaczać utratę wiedzy, opóźnienia projektów i dodatkowe koszty dla organizacji.
Zdaniem specjalistów jedną z metod zwiększania liczby badań profilaktycznych są programy zdrowotne realizowane bezpośrednio w miejscu pracy.
Dlatego tak skuteczne są badania w miejscu pracy, które nie wymagają samodzielnego zapisania się do lekarza czy zdobycia skierowania. Uproszczenie procesu bezpośrednio podnosi statystyki profilaktyki – podkreśla Piotr Leszczyński.
Programy badań dopasowane do wieku i płci, przypomnienia o kontrolach czy konsultacje po wynikach mogą pomóc we wcześniejszym wykrywaniu chorób. W dłuższej perspektywie oznacza to także mniejsze koszty związane z długotrwałymi zwolnieniami lekarskimi oraz rotacją pracowników.
Jeśli jesteś pracodawcą i chcesz skuteczniej wspierać profilaktykę zdrowotną mężczyzn w swojej organizacji, warto postawić na rozwiązania, które ułatwiają dostęp do badań i zdejmują z pracowników konieczność samodzielnego organizowania całego procesu. W LongLife przygotowaliśmy pakiet badań profilaktycznych dla mężczyzn, który pomaga wcześniej identyfikować czynniki ryzyka i wspierać zdrowie tej grupy w miejscu pracy.
Szczegóły programu znajdziesz tutaj: Pakiet dla Mężczyzn